Behandeling en onderzoek

Het aantal kinderen dat jaarlijks in Nederland eenzelfde vorm van kanker krijgt, is klein.
Om zoveel mogelijk kennis en ervaring op te doen over de ziekte en behandeling ervan, is het van groot belang informatie te bundelen en onderling uit te wisselen, want voor (statistisch) verantwoorde conclusies zijn grote aantallen patiënten nodig. Daarom worden in landelijk SKION- verband, en soms in nog groter, Europees of zelfs wereldwijd verband, het resultaat van de behandeling, de bijwerkingen en ook de late effecten geregistreerd, geanalyseerd en gepubliceerd.


Protocol en behandelrichtlijn
Een protocol of behandelrichtlijn is een afgesproken manier van werken of iets specifieker gezegd; een voorschrift waarin het behandelschema is beschreven.
Per type kanker zijn er protocollen en richtlijnen opgesteld, die door alle kinderoncologische ziekenhuizen in Nederland gebruikt kunnen worden. Een landelijk protocol voor de behandeling heeft als bijkomend voordeel dat bij verhuizing van het patiëntje de behandeling in een centrum elders in Nederland kan worden voortgezet.


Standaard behandeling
De standaardbehandeling is de behandeling die op dit moment voor een bepaalde soort kanker het meest gebruikelijk is en waarvan de beste resultaten verwacht mogen worden. Deze is vastgelegd in een protocol of richtlijn.


Onderzoek
Behandel protocollen en klinisch wetenschappelijk onderzoek zijn in het verleden essentieel geweest voor de verbetering van de genezingspercentages van kinderen met kanker. En ook nu blijft het belangrijk dat er verder onderzoek wordt verricht naar nieuwe behandelingen van kanker, die effectiever zijn en/of minder bijwerkingen hebben.
Dit onderzoek noemen we ‘klinisch-wetenschappelijk onderzoek’ of ‘klinische studie’ en ook de Engelse woorden ‘trial’ of ‘clinical trial’ worden veel gebruikt.
In een klinisch wetenschappelijk onderzoek wordt meestal de standaardbehandeling van dat moment vergeleken met een nieuw medicijn of nieuwe behandeling om te beoordelen of de nieuwe behandeling leidt tot een betere kans op genezing, langere overleving of minder bijwerkingen of late effecten. Dergelijk onderzoek wordt ook beschreven in een protocol. Dat noemen we dan een studieprotocol. En de verschillende behandelingen heten studie armen.


Randomisatie
Om in een studieprotocol de verdeling van patiënten in de (twee) behandelgroepen zo eerlijk mogelijk te houden wordt de verdeling bepaald door middel van loting, ofwel randomisatie. Randomiseren is het volledig willekeurig verdelen van patiënten in de verschillende studie armen. Een patiënt kan niet kiezen in welke arm hij/zij zal komen. Ook de behandelend arts en/of de onderzoekers hebben geen invloed op de uitslag van de loting. De loting wordt uitgevoerd door de medewerkers van het trialbureau van de SKION. Zij geven de uitslag door aan de desbetreffende arts.
Een eerlijke verdeling van patiënten in de studie armen maakt het mogelijk om goed te kunnen beoordelen of er een verschil is in genezing, bijwerkingen en late effecten.


Behandelmethodes
Vanzelfsprekend is de behandeling afhankelijk van de aard van de aandoening. Toegepast kunnen worden:

• Chemotherapie (behandeling met celdodende of celdelingremmende medicijnen, cytostatica genaamd)
• Chirurgie (operatie)
• Radiotherapie (bestraling)
• Ondersteunende behandeling en leefregels

Chemotherapie wordt vaak gedurende een langere periode gegeven. Ook als er geen activiteit van de ziekte meer aangetroffen wordt, dient er toch nog chemotherapie gegeven te worden. Vaak is het zo dat er dan nog een paar levende kankercellen aanwezig zijn, die met onderzoek niet meer zichtbaar zijn. Gebleken is dat dergelijke medicijnen een beter resultaat met het oog op genezing opleveren, als ze langer worden toegediend.

Soms volstaat één vorm van therapie en soms moet voor een combinatie worden gekozen. In zijn algemeenheid komt een behandelplan vaak tot stand op basis van nationaal en internationaal overleg. Dit heeft tot gevolg dat in vele landen kinderen met een bepaalde kwaadaardige aandoening volgens een zelfde 'schema' behandeld worden. De resultaten van dergelijke schema's of behandelprotocollen kunnen vergeleken worden en eventuele verbeteringen van de behandeling kunnen zo gerealiseerd worden.
Bij iedere individuele patiënt wordt altijd bekeken of een standaardbehandeling wel de beste behandeling is. Dit wordt bepaald door het oncologische team in een uitgebreide bespreking over de patiënt. Bij deze bespreking zijn alle oncologen, de (neuro-)chirurg, de patholoog, de radioloog, de radiotherapeut, de neuroloog en gespecialiseerde verpleegkundigen aanwezig.
In het behandelplan is bovendien een richtlijn ingebouwd met betrekking tot de controleonderzoeken (bijvoorbeeld röntgenonderzoek, beenmergpuncties en bloedonderzoek). Door deze controleonderzoeken kan worden vastgelegd hoe de ziekte verloopt en in hoeverre de behandeling aanslaat.

Het is zeer belangrijk om vast te stellen dat het behandelprotocol een richtlijn voor behandeling is. Heel vaak moet bij een individueel kind afgeweken worden van dit protocol. Dit is dus niet uitzonderlijk, ieder kind reageert anders op de behandeling en heeft zijn of haar eigen aanpassing nodig.

Naar de printversie van deze pagina