Ondersteunende behandeling en leefregels

Ondersteunende behandelingen zijn er op gericht om bijwerkingen, complicaties en ongewenste gevolgen van een ziekte en de behandeling te voorkomen, verzachten of behandelen. In de beste vorm biedt het te allen tijde comfort en verbetering van de situatie.

Andere naam:
Supportive Care

Wat is het:

Er zijn veel verschillende ondersteunende behandelingen te onderscheiden. Enkele die frequent gebruikt worden zullen globaal besproken worden op deze pagina.

A. Voeding / mondverzorging

a. Onder andere door chemotherapie kan de mondholte beschadigd raken en daardoor pijnlijk zijn of vatbaar voor infecties. Hiervoor kan het nodig zijn om bijvoorbeeld een mondspoeling te gebruiken naast de gewone mondverzorging. Maar ook pijnbestrijding of antibiotica kan uitkomst bieden.
b. Voedselinname kan bemoeilijkt worden door verminderde eetlust, mondholte beschadiging of de onmogelijkheid om afdoende calorieën in te nemen. Naast gewone voeding lukt het soms om calorierijke voedingsmiddelen te nuttigen. Maar als dit onmogelijk is dan kan een aanvulling gegeven worden door middel van voeding per neus-maagsonde of in andere omstandigheden per infuus.

B. Centraal veneuze lijnen

a. Er zijn infuussystemen die een meer permanent en daarmee ook een zekerder karakter hebben dan een tijdelijk infuus in de hand. Over een dergelijk infuussysteem zijn chemotherapie of voeding  makkelijker te geven.

C. Leefregels

Leefregels tijdens behandeling zijn gericht op het voorkómen van infecties, maar ook op het onderhouden van een goede voedingstoestand en goede mondverzorging. Onder sommige omstandigheden moeten sociale contacten (tijdelijk) beperkt worden en kan het ook nodig zijn om gedurende enige tijd geen risicovolle fysieke inspanningen te doen.

D. Tegen misselijkheid / braken

Misselijkheid en braken zijn bekende bijwerkingen van chemotherapie en bestraling. Er zijn een aantal medicijnen tegen deze bijwerkingen. De wijze van toediening, de ernst en de duur van de klachten bepalen welke medicatie gekozen wordt.

E. Pijnstilling

Een tumor, de behandeling of een ingreep kan pijn met zich meebrengen die adequate pijnstilling behoeft. Dit kan afhankelijk van de ernst van de pijn maar ook bijvoorbeeld de locatie en de duur ervan op verschillende manieren nagestreefd worden. Voorbeelden zijn medicatie als pil of per infuus, pijnstilling door een chirurgische ingreep, maar bijvoorbeeld ook fysiotherapie.

F. Bloedproducten toedienen

Door de ziekte zelf maar ook door de behandeling kan het soms nodig zijn om het op peil houden van de bloedcellen te ondersteunen door transfusies te geven. Hierbij zullen door een infuussysteem rode bloedcellen of bloedplaatjes of andere stollingsbloedproducten gegeven worden.

G. Orgaan specifieke ondersteuning

Bij het starten van behandeling kan het soms nodig zijn om de organen te ondersteunen bij het uitvoeren van hun functie. Een voorbeeld hiervan zijn de nieren die bij het kapot gaan van veel (tumor)cellen bij starten van de chemotherapie soms niet goed meer kunnen functioneren maar met behulp van medicatie en vocht kan dit over het algemeen voorkomen worden.

H. Voorkomen van infecties

Het gebruik van antibiotica ten tijde van een verminderde eigen afweer is van belang maar ook het voorkomen van langdurig direct contact met zieke mensen in de omgeving.


Hoe ziet het eruit en hoe gaat het in zijn werk:
Een ondersteunende behandeling dient altijd onderdeel te zijn van een therapie of behandelplan. Er zijn vele richtlijnen die hiervoor gebruikt worden. Zoals het  Werkboek Supportive Care en de folder Chemotherapie en bewegen. Richtlijnen zijn soms ziekenhuis specifiek, soms specialisme (kinderoncologie) specifiek. Ook internationaal zijn er guidelines beschikbaar.


Bijwerkingen:
Elke vorm van therapie kent zijn bijwerkingen, dus ook ondersteunende behandelingen kunnen bijwerkingen teweegbrengen. Afhankelijk van de ernst of omstandigheden waaronder ze optreden dient staken van die specifieke ondersteunende behandeling overwogen te worden en zo nodig te worden vervangen.