Vruchtbaarheid (mannen)

Wat is de functie van de vruchtbaarheid van de man?
De vruchtbaarheid van de man geeft aan in hoeverre hij zich kan voortplanten. Voor een normale vruchtbaarheid is een volledige puberteitsontwikkeling nodig, aangezien in deze periode de geslachtkenmerken ontstaan. De puberteitsontwikkeling wordt onder andere vastgesteld door het meten van de grootte van de zaadballen. De grootte van de zaadballen zegt iets over de aanmaak van zaadcellen. Onder invloed van hormonen die in de hersenen worden aangemaakt, vindt de spermaproductie plaats in de zaadballen.

Wat gebeurt er als de vruchtbaarheid bij de man verminderd is?
Wanneer de vruchtbaarheid van de man verminderd is, zal het langer duren voordat hij een kind kan verwekken. Wanneer een man onvruchtbaar is, betekent dit dat hij geen kinderen kan verwekken. Vruchtbaarheidsproblemen komen veel voor. 1 op de 10 paren in Nederland blijft ongewild kinderloos. Onvruchtbare mannen kunnen overigens normaal seksleven hebben, vruchtbaarheid en seksueel functioneren zijn twee verschillende dingen.

Wat kan een oorzaak zijn van verminderde vruchtbaarheid bij de man?
Indien er problemen zijn op seksueel gebied (zoals het niet krijgen van een erectie) heeft dit eveneens invloed op de uiteindelijke kans op het krijgen van kinderen. Voor een goede vruchtbaarheid is het belangrijk om seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) te voorkomen. Soms wordt bij mannen een verminderde vruchtbaarheid of onvruchtbaarheid gezien, terwijl er bij lichamelijk onderzoek geen afwijkingen worden gevonden. De meeste mannen die in hun jeugd kanker hebben gehad, zijn normaal vruchtbaar. Echter, soms heeft de vroegere behandeling wel invloed gehad op de puberteitsontwikkeling en/of de vruchtbaarheid.

Behandelfactoren die van invloed kunnen zijn op de vruchtbaarheid bij de man:

  • Chemotherapie: sommige chemotherapeutica zijn schadelijk voor de vruchtbaarheid. Busulfan, Cyclofosfamide, Dacarbazine, Endoxan, Ifosfamide, Leukeran, Melfalan, Temozolamide, en Procarbazine staan hierom bekend.
  • Radiotherapie: bestraling op het hoofd of in het buik/bekkengebied kan leiden tot verminderde vruchtbaarheid of onvruchtbaarheid.
  • Operatie: door operaties aan of in het gebied van de geslachtsorganen kunnen problemen ontstaan met de vruchtbaarheid.
  • Beenmergtransplantatie: ten gevolge van de hoge doses chemotherapie en eventuele lichaamsbestraling die bij deze factor gebruikelijk zijn, kan de vruchtbaarheid afnemen.

Hoe wordt het functioneren van de vruchtbaarheid bij de man onderzocht?
Op de polikliniek LATER kan door middel van lichamelijk onderzoek (grootte van de zaadbal) en bloedonderzoek een indruk verkregen worden van de vruchtbaarheid. Bespreek eventuele twijfel over de vruchtbaarheid of erectieproblemen tijdig met de LATER arts of huisarts, indien er sprake is van kinderwens. Bij verdenking op verminderde vruchtbaarheid kan bij mannen met een kinderwens het uitvoeren van een spermaonderzoek duidelijkheid geven over zijn vruchtbaarheid.

Wat is eraan te doen, wanneer blijkt dat de vruchtbaarheid bij de man verminderd is?
Als blijkt dat je onvruchtbaar of verminderd vruchtbaar bent, terwijl wel een kinderwens bestaat, kun je doorverwezen worden naar een vruchtbaarheidspolikliniek. Indien er sperma is opgeslagen voor de start van de kinderkankerbehandeling is, dit te gebruiken bij een vruchtbaarheidsbehandeling. Kinderen van ex-kinderkanker patiënten hebben overigens in het algemeen geen verhoogde kans op aangeboren afwijkingen of het krijgen van kanker.