Botontkalking

Wat is de functie van botopbouw?
Onze botten ondersteunen de lichaamsstructuren, helpen het lichaam bewegen (samen met de spieren) en beschermen onze organen. Tijdens je leven vindt er in de botten een dynamisch proces van opbouw en afbraak van botcellen plaats. De stevigheid van de botten wordt bepaald door de botdichtheid en wordt beïnvloed door verschillende hormonen, mineralen en vitamine D in het bloed. Beweging heeft eveneens een positieve werking op de botsterkte: het zorgt ervoor dat het bot compacter wordt, vooral bij (hard)lopen.

Wat gebeurt er als de botopbouw niet goed (meer) functioneert?
Wanneer de botopbouw niet meer goed functioneert, is er sprake van botontkalking (osteoporose). De botten zijn derhalve zwakker en ernstige botontkalking leidt dan ook tot meer botbreuken.

Wat kan een oorzaak zijn van het niet goed functioneren van de botopbouw?
Normaal gesproken zijn de botten rond het 25e levensjaar het sterkst. Daarna worden ze brozer (botontkalking), het geen vooral bekend is bij vrouwen na de overgang. Voor goede stevige botten is het voor iedereen belangrijk gevarieerd te eten, met voldoende kalk (calcium) inname. Calcium zit onder andere in zuivelproducten. Een andere belangrijke factor voor de botsterkte is Vitamine D, een vitamine die het lichaam zelf aanmaakt wanneer de zon op je huid schijnt buitenlucht is dus gezond. Veel bewegen is gunstig voor een goede botopbouw. Met name door verticale belasting zoals bij lopen of springen.

Behandelfactoren die van invloed kunnen zijn op het functioneren van de botopbouw:

  • Radiotherapie: bestraling op het hoofd, de nek en de buik kan ervoor zorgen dat er bepaalde hormonen minder goed worden aangemaakt. Een gevolg kan zijn dat er minder calcium en andere mineralen in het bloed zitten.
  • Chemotherapie: bij nierfunctieproblemen kunnen in sommige gevallen belangrijke stoffen (mineralen) verloren gaan. In dat geval heb je minder calcium en mineralen in het bloed, hetgeen de botaanmaak negatief kan beïnvloeden.
  • Corticosteroïden: langdurige behandeling met corticosteroïden kan zorgen voor een verstoorde botaanmaak. Veelal herstelt dit weer na het stoppen van de behandeling. Echter, in sommige gevallen is de maximaal bereikte botsterkte op het 25ste levensjaar (piek bot massa) minder sterk. Dit kan tot gevolg hebben dat er bij het ouder worden sneller problemen ontstaan.
  • Inactiviteit: onvoldoende beweging tijdens of na het ziekteproces kan resulteren in onvoldoende goede botopbouw.

Hoe wordt het functioneren van de botopbouw onderzocht?
Met een DEXA scan is het mogelijk de botdichtheid te bepalen. Deze test wordt alleen gedaan wanneer er een grote kans is op afwijkingen aan de botten. Wanneer dit voor jou van toepassing is, zal het onderzoek op de polikliniek LATER worden gedaan. Wanneer je in het verleden iets gebroken hebt, meld dat dan tijdens het bezoek aan de polikliniek LATER.

Wat is eraan te doen, wanneer blijkt dat de botopbouw verminderd is?
Voor risicogroepen is het soms noodzakelijk om extra Calcium en Vitamine D te nemen in de vorm van tabletten om botontkalking te voorkomen. Wanneer er reeds ernstige botontkalking bestaat, kan de arts medicijnen voorschrijven die de botafbraak verminderen.